Nieuws - week 25 2010
Kinderen die geboren werden door
toedoen van (gedeeltelijk) kunstmatige methoden om zwangerschap te bereiken, lopen meer
kans op aangeboren misvormingen
Echtparen die ART (assisted reproductive
technology) (= methoden om zwangerschap te bereiken door kunstmatige of gedeeltelijk
kunstmatige middelen) overwegen, worden best op de hoogte gebracht van de verhoogde kans
op aangeboren misvormingen.
Het ‘bonding hormoon’
(oxytocine, dat zorgt voor hechting tussen partners, kinderen, enz. - ook
‘knuffelhormoon genoemd – nvdv) veroorzaakt agressief gedrag tegenover
concurrerende buitenstaanders
Onderzoekers aan de Amsterdamse
Universiteit konden voor het eerst bewijzen dat conflicten tussen verschillende
‘groepen een neurobiologische oorzaak kennen. Zij toonden aan dat oxytocine de mens
tot zelfopoffering kan brengen ten gunste van de groep waartoe hij of zij behoort en/of
als aanval tegen bedreigende groepen van buitenstaanders. Oxytocine is een neuropeptide (=
neurale signaalstof – nvdv) die door de hersenen wordt voorgebracht en fungeert als
hormoon en neurotransmitter (= molecule die gebruikt wordt voor signaaloverdracht tussen
zenuwcellen – nvdv). Deze ontdekking onderbouwt de wijdverspreide overtuiging dat
oxytocine algemeen vertrouwen en welbevinden bevordert. De resultaten werden onlangs in
Science (= wetenschappelijk tijdschrift, uitgegeven door American Association for the
Advancement of Science = AAAS – nvdv) gepubliceerd. Een belangrijk gevolg van deze
ontdekking is dat oxytocine – ook wel het ‘bonding hormoon’ genoemd –
tegelijkertijd ook aggressief verdedigend gedrag veroorzaakt om bedreigende
buitenstaandersgroepen uit te schakelen. Want als de concurrerende buitenstaandersgroep
niet als bedreigend beschouwd werd, diende oxytocine uitsluitend als altruïstische
prikkel voor de eigen groep. Deze ontdekking is een neurobiologische uitleg van het feit
dat conflicten tussen verschillende groepen hoog kunnen oplopen indien de andere groep(en)
als bedreigend ervaren worden. Wanneer die bedreiging slechts in lichte mate aanwezig is -
bv. wanneer er (fysieke) hindernissen zijn tussen de verschillende territoria - zullen
hoog oplopende conflicten minder voorkomen.
Eenvoudige oogtest meet schade van
Multiple Sclerosis, hebben onderzoekers van UT Southwestern ontdekt
Onderzoekers van het UT Southwestern
Medical Center hebben een veelbelovende snelle, pijnloze oogmeting ontedekt om multiple
sclerosis in een vreog stadium te diagnosticeren en om de effectiviteit van behandelingen
te achterhalen.
Wetenschappers van het UT
Southwestern hebben een eiwit ontdekt dat de invasie van tumorcellen bemoeilijkt
Onderzoekers van het UT Southwestern
Medical Center hebben ontdekt dat kankercellen, die een belangrijk eiwit missen,
agressiever zijn en een grotere kans hebben om uit te zaaien. Het biedt een medicijn om
bepaalde typen tumoren te bestrijden. "Later kunnen we een medicijn ontwikkelen dat
het COMMD1-eiwit terugbrengt naar normale waarden, of zelfs hoger dan nogmaal, in de
tumor, in de hoop de invasie van kankercellen te beïnvloeden,"zegt Dr. Ezra
Burstein, assistent-professor moleculaire biologie en auteur van het onderzoek dat in juni
verschijnt in de "Journal of Clinical Investigation". "Als de kankercellen
begonnen zijn andere organen binnen te dringen, kan verder invasie misschien een halt
toegeroepen worden of zelfs worden teruggedraaid."
Luxemburg verbiedt BASF GMO
aardappel
De politieke boodschap is gedurf en
duidelijk - Luxemburg protesteert luid en duidelijk en weigert het door de Europese
commissie gedicteerde GMO dieet te accepteren. Na Oostenrijk is het EU lidstaat nr 2 die
haar burgers en landbouw wil beschermen tegen de negatieve gevolgen van de Amflora
aardappel.
LCD televisie-afval 'zou
bacteriële infecties kunnen voorkomen'
De snelst groeiende afvalhoop van de EU zou
binnenkort ziekenhuisinfecties kunnen helpen bestrijden, aldus wetenschappers van de York
Universiteit. Onderzoekers van de scheikundige afdeling hebben een manier ontdekt om
polyvinyl-alcohol (PVA) om te zetten in een anti-microbiële substantie die infecties als
Escherichia coli (bacterie in dikke darm, die zorgt voor vertering van voedsel - nvdv) en
sommige stammen van staphylococcus aureus kan vernietigen. PVA is het scheikundig
hoofdbestanddeel van televisietoestellen met een vloeibaar-kristal scherm (LCD,
liquid christal display). Eerder had het Yorks onderzoeksteam reeds een systeem gevonden
om PVA van televisieschermen te recupereren door het te verwerken tot een stof die
geschikt weefselondersteunend zou kunnen zijn bij de regeneratie van lichaamsdelen. Deze
stof sluit namelijk goed aan bij het menselijk lichaam. Ze zou ook in pillen en
verbandmiddelen kunnen gebruikt worden, gemaakt om medicijnen naar bepaalde lichaamsdelen
te sturen.
Het West-Mediterraan gebied is al
meer dan een eeuw opgewarmd
De opwarming is versneld sinds halverwege
de jaren 70. De langste tijdspanne met gegevensreeksen over temperaturen en zoutgehalte
dateert van 1900 tot nu. Die bevestigt de gestage opwarming van het West-Mediterrane
water. Het is een studie van het IEO, het Spaans Instituut voor Oceanografie, in
samenwerking met wetenschappers van de CSIC (Spaanse Nationale Onderzoeksraad –
nvdv). Ze werd gepubliceerd in de Journal of Marine Systems. Onderzoekers van het IEO
hebben, samen met het ICM (Instituut voor Zeevaartwetenschap te Barcelona) en de CSIC,
aangetoond dat het West-Mediterrane water al gedurende de hele 20ste eeuw langzaamaan
opwarmt, met een versnelde opwarming sinds halverwege de jaren 70 tot nu. De
opwarmingsgraad draait rond 1/1000 per jaar.
De EU ontwerpt een tsunami
waarschuwingssysteem
Door de EU gefinancierde onderzoekers
hebben een vroegtijdig waarschuwingssysteem helpen ontwikkelen dat de bewoners van
kwetsbare gebieden tegen tsunami’s kan beschermen. Daardoor zullen vele slachtoffers
in de toekomst kunnen vermeden worden. In Indonesië en Sri Lanka werd in december 2004
het aantal dodelijke slachtoffers op 230.000 geschat. De financiële steun van de EU voor
dit onderzoek kwam van de DEWS (‘Distant early warning system = vroegtijdig
waarschuwingssysteem vanop afstand), een project dat iets meer dan 4 miljoen euro ontving
van de IST (Information society technologies), een thema-afdeling van het FP6 (het 6de
kaderprogramma van de EU). De opdracht was om een vroegtijdig tsunami-waarschuwingssysteem
te ontwikkelen dat vergevorderd interactief werkt en over sterke capaciteiten voor
vroegtijdige waarschuwing beschikt.
Amerikaanse bloedbanken:
‘Voorlopig geen (ex-)ME/CVS-patiënten’
Internationaal nemen de zorgen over de
bloedvoorraden toe, na de vondst van het retrovirus XMRV bij mensen met het chronisch
vermoeidheids-syndroom (ME/CVS). De Amerikaanse bloedbanken hebben bekendgemaakt
(ex-)patiënten voorlopig uit te sluiten van donatie. Het Nederlandse Sanquin
Bloedvoorziening gaat op basis van dit nieuwe feit ‘het beleid heroverwegen’,
aldus een woordvoerder vandaag tegenover ORTHO. Afgelopen oktober presenteerden
Amerikaanse onderzoekers een doorbraak in Science. In het bloed van ME/CVS-patiënten
vonden ze sporen van XMRV, dat net als HIV behoort tot de humane retrovirussen.
Bloedbanken in Canada, Nieuw-Zeeland en Australië troffen daarop voorzorgsmaatregelen. In
deze landen worden mensen die aan ME/CVS lijden of hebben geleden sinds april uitgesloten
van bloeddonatie. Amerikaanse bloedbanken verenigd in de AABB hebben vrijdag bekendgemaakt
dit voorbeeld te zullen volgen. De Amerikaanse maatregel houdt concreet in dat ten aanzien
van (ex-)patiënten een actief ontmoedigingsbeleid zal worden gevoerd. Dit beleid blijft
in elk geval van kracht totdat er meer duidelijkheid is over de rol van XMRV bij ME/CVS.
Het AABB-besluit is voorbereid door een speciale ‘XMRV-taskforce’. In deze
werkgroep hadden naast afgevaardigden van de bloedbanken, patiëntenorganisaties en
XMRV-experts ook vertegenwoordigers van verschillende Amerikaans overheidsinstanties
zitting zoals van de CDC, NIH en FDA.
Van een pijnkiller een kankerkiller
worden
Zonder precies te weten waarom, hebben
wetenschappers lang gekeken naar mensen die regelmatig niet steroide anti ontstekings
geneesmiddelen (NSAIDs) gebruiken, zoals asperine, hebben minder kans op bepaalde type
kanker. Nu in een studie die verschijnt in Cancer Cell van 15 juni, onderzoekers van
Sanford Burnham Medical Research Institute (Sanford Burnham) en hun collega's hebben
aangegeven hoe een NSAID, genaamd Sulindac, tumorgroei tegengaat.
Ruggenmergstimulatie zou Parkinson
patiënten helpen
Een nieuwe studie van Rhode Island Hospital
geeft aan dat ruggenmergstimulatie mogelijk de ziekte symptomen van Parkinson regelt. De
hoofdauteur zal zijn bevindingen presenteren op de bijeenkomst van American Society for
Stereotactical and Functional Neurochirugie, op de tweedaagse bijeenkomst van 14-16 juni
in New York.
Suikerziektepotentie om eigen
insuline te vervaardigen
Onderzoekers van de Peninsula Medical
School in samenwerking met collega's van Glasgow Royal Infirmary en de universiteit van
Brighton, hebben een unieke verzameling van alvleesklieren, afkomstig van overleden
patiënten met diabetis type 1 onderzocht, waaruit blijkt dat er een continu
beëindigingsproces is bij het produceren van islet cellen.
Klink luistert naar SP: Inspectie
krijgt meldpunt gehandicaptenzorg
De SP is blij dat er een voorlopig meldpunt
gehandicaptenzorg komt bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Minister Klink had al
eerder op aandringen van SP-Kamerlid Renske Leijten beloofd de mogelijkheid van zo?n
meldpunt te onderzoeken.
Traag oplossende bloedstolsels zijn
gevaarlijk
In haar promotieonderzoek wilde Mirjam
Meltzer het fibrinolytisch systeem beter begrijpen. Dat is verantwoordelijk voor het
afbreken van bloedstolsels en speelt een rol bij het ontstaan van hartinfarct en veneuze
trombose. Meltzer analyseerde de resultaten van twee grote studies waaraan ongeveer 2000
patienten met veneuze trombose, 600 patienten met een eerste hartinfarct en evenveel
controlepersonen aan deelnamen. Zij ontdekte dat personen met een verlengde 'lysis-tijd'
een hoger risico hebben op een hartinfarct of veneuze trombose. Een langere lysis-tijd wil
zeggen dat die mensen er langer over doen een bloedstolsel op te lossen. Ook zag Meltzer
dat bepaalde fibrinolytische eiwitten verband houden met arteriele en veneuze trombose. In
de toekomst zouden de resultaten van haar onderzoek gebruikt kunnen worden voor het
ontwikkelen van medicatie voor de behandeling van trombose.
Wiskundig model voor de
ontwikkeling van helper-T-cellen
Helper-T-cellen spelen een belangrijke rol
in het immuunsysteem. Door de productie van specifieke signaleringsmoleculen (cytokinen)
beinvloeden deze cellen het type reactie die het immuunsysteem maakt. Verschillende
auto-immuunziekten, zoals jeugdreuma, zijn te herkennen aan specifieke patronen van
cytokinen in het bloed. In zijn proefschrift beschrijft Henk Jan van den Ham een wiskundig
model dat gemaakt is van de ontwikkeling van helper-T-cellen, in het bijzonder van de
regulering van de cytokinegenen en transcriptiefactoren in deze cellen. Door het kleine
aantal moleculen per cel hebben toevallige fluctuaties (zogenaamde stochasticiteit)
invloed op het ontwikkelingsproces. Tegen de verwachting van Van den Ham in laat het
onderzoek zien dat zowel celdeling als stochastische fluctuaties de cytokineproductie
versnellen. Door helper-T-cellen te activeren in het lab en genexpressie te meten, is meer
inzicht gekregen in de genen die betrokken zijn bij de productie van specifieke cytokinen.
Van den Ham heeft een nieuwe methode ontwikkeld om die betrokken, interessante, genen te
vinden. Expressiepatronen van cytokinen veranderen gedurende de tijd sinds T-celactivatie.
Zijn experimenten beschrijven het verloop van genexpressie van cruciale moleculen in de
ontwikkeling van helper-T-cellen en de modellen pogen de interacties tussen deze moleculen
inzichtelijk te maken.
Belemmeren bacteriën een nieuwe
heup?
Tien procent van de heupprotheses moet
binnen tien jaar vervangen worden. Misschien spelen tot nu toe onzichtbare bacteriele
infecties daarbij een rol. Dirk Jan Moojen ontwikkelde tijdens zijn promotieonderzoek een
nieuwe, zeer gevoelige moleculair-biologische techniek om DNA van bacterien ' een bewijs
voor infecties ' aan te tonen. Hij analyseerde hiermee 176 patienten uit zeven Nederlandse
ziekenhuizen waarbij de heupprothese vervangen moest worden zonder dat ze verdacht waren
voor een infectie. Moojen laat zien dat er in 4 tot 13 procent van de gevallen toch sprake
was van een bacteriele infectie. Op den duur zou zo'n infectie ervoor kunnen zorgen dat de
nieuwe heup loslaat. In het verlengde hiervan onderzocht Moojen verschillende manieren om
bacteriele infecties te voorkomen en te behandelen.
Bypass in de hersenen
In het UMC Utrecht is een speciale manier
ontwikkeld om een omleiding naar de slagaders van de hersenen te maken; de ELANA-techniek.
In zijn proefschrift laat Tristan van Doormaal zien dat deze techniek, die met een laser
gebeurt, goede resultaten heeft. Voorts beschrijft hij de ontwikkeling van een nieuwe
techniek, gebaseerd op de ELANA-techniek, waarmee het aanleggen van een omleiding naar de
hersenen een stuk minder ingrijpend voor de patient zal worden.
Amerikaanse overheidsinstanties
bevestigen XMRV-studie
De Amerikaanse overheidsinstanties FDA en
NIH hebben de XMRV-studie, die in oktober is gepubliceerd in Science, onafhankelijk kunnen
bevestigen. Dit heeft dr. Harvey Alter (NIH) gemeld tijdens een besloten workshop over
bloedtransfusie die op 26 en 27 mei plaatsvond in Zagreb. Twee journalisten van het
tijdschrift ORTHO, die al maandenlang werken aan de XMRV-vondst, wisten hun hand te leggen
op de presentatie van Alter. Afgelopen oktober publiceerde de Lombardi-Mikovits groep van
het Whittemore Peterson Institute (WPI), de Cleveland Clinic en het National Cancer
Institute (NCI) een studie in Science. De Amerikaanse onderzoekers vonden dat 67% van 101
patiënten met het chronisch vermoeidheidssyndroom (ME/CVS) positief testten voor het
retrovirus XMRV. Van 218 gezonde controlepersonen bleek slechts 3,7% XMRV-positief.
Sindsdien slaagden diverse onderzoeksgroepen er niet in om deze bevindingen onafhankelijk
te bevestigen.
Reumatische artritis en Sle hebben
een negatieve invloed op het seksleven van patiënten met deze aandoeningen
Braziliaanse SLE patiënten en patiënten
met reumatische artrtitis uit Frankrijk vinden dat hun emotionele relatie en hun seksleven
negatief beïnvloed worden door hun reumatische aandoening. Het onderzoek werd
gepresenteerd in Rome tijdens de EULAR 2010, het jaarlijkse congres van de Europese League
Tegen Reuma. Verder bleek uit het Franse onderzoek dat er een sterk verband is tussen de
ernst van de ziekte en de invloed op het seksleven.
Vitamine D tekort aangetoond bij
reumatische condities
Twee verschillende onderzoeken hebben laten
zien dat vitamine D tekort een normaal verschijnsel is bij mensen met een reumatische
aandoening. Meer dan de helft van patiënten zitten onder de "normale" waarde
van vitamine D (48-145 nmol/L). Een ander onderzoek toonde aan, dat de dagelijks
aanbevolen dosering niet in staat bleek om het lichaamstekort te normaliseren bij mensen
met reuma.
Grootschalige mannenstudie
verschaft unieke inzichten in veroudering
Sinds enkele jaren brengt de European Male
Ageing Study (EMAS), een multicentrisch Europees onderzoek, verouderen bij de man in
kaart. De recentste publicatie van EMAS – in het gezaghebbende New England Journal of
Medicine – gaat dieper in op de gevolgen van de geleidelijke testosterondaling bij de
man en omschrijft, voor het eerst, frequentie en klinische weerslag van de andropauze. De
levensverwachting blijft stijgen, zowel voor mannen als voor vrouwen. Maar mannen benen
vrouwen langzaam bij. Waar de levensverwachting voor een pasgeboren jongetje een tiental
jaar geleden nog 75 jaar was, steeg die inmiddels tot meer dan 80 jaar. Een man van 75
jaar zal gemiddeld zelfs 85 jaar oud worden, een gemiddelde vrouw van 75 ongeveer 88. De
laatste jaren is de toename in levensverwachting groter bij mannen waardoor de kloof
tussen mannen en vrouwen verkleint. Toch is veroudering bij de man, in tegenstelling tot
de vrouw, minder bestudeerd. Zo blijft onder meer de rol van bepaalde hormonale
veranderingen onduidelijk – bijvoorbeeld de rol van geslachtshormonen. In
tegenstelling tot vrouwen gaan mannen niet door het equivalent van een menopauze en is van
een scherpe daling van geslachtshormonen geen sprake. De androgeenspiegels (zoals
testosteron) verminderen weliswaar met het ouder worden, maar dat gebeurt geleidelijk. De
vraag is dan ook in welke mate die testosterondaling bijdraagt tot het verouderingsproces.
In die veroudering spelen immers tal van andere factoren een rol: diverse (ook
niet-androgene) hormonen, maar ook omgevingsfactoren en genetische achtergrond. Een
complex kluwen dus, maar een kluwen dat alvast één voordeel biedt: er is bij de man niet
de sterk storende factor van de menopauze met scherpe hormoonveranderingen die een
ingrijpende invloed hebben op vele orgaansystemen.
Darmkanker bestrijden met gerichte
therapie
Darmkanker is na longkanker de kankersoort
waaraan het grootste aantal patiënten overlijdt. Patiënten met uitgezaaide darmkanker
hebben vaak geen baat meer bij chemotherapie. Deze is gericht op het vernietigen van
kankercellen, maar in resistente kankercellen werkt zo’n geprogrammeerde celdood niet
of minder goed. Om kankercellen toch te laten afsterven, kan er gebruik gemaakt worden van
een speciaal molecuul dat een binding aangaat met twee celdoders op het celmembraan, maar
dat onschadelijk is voor normale cellen. Onderzoeker Bodvael Pennarun ging na hoe dit
molecuul het meest effectief ingezet kan worden.
Pijn onderbelicht bij
zenuwaandoening Guillain-Barré
Medici moeten meer oog krijgen voor
pijnklachten bij patiënten met de zenuw- en spieraandoening Guillain-Barré. Daarvoor
pleit Liselotte Ruts in haar onderzoek naar Guillain-Barré, waarop ze is gepromoveerd aan
het Erasmus MC. Patiënten blijken veel meer last te hebben van pijn dan tot nu toe werd
gedacht. Ook kan pijn het eerste symptoom zijn van de ziekte. Jaarlijks worden in
Nederland tussen de 200 en 300 mensen getroffen door het Guillain-Barré syndroom. Het
syndroom wordt veroorzaakt door een onbedoelde reactie van het immuunsysteem, vaak na een
gewone infectie zoals een verkoudheid of keelontsteking. Patiënten krijgen in toenemende
mate last van spierzwakte en kunnen zelfs binnen een paar dagen volledig verlamd raken. De
meeste mensen herstellen uiteindelijk weer. Echter, veel mensen houden restverschijnselen.
Het onderzoek van Liselotte Ruts toont aan dat veel patiënten kampen met pijnklachten
zoals uitstralende zenuwpijn, pijnlijke tintelingen, overgevoeligheid van de huid bij
aanraking en spierpijn. Zo’ n 64 % van de patiënten heeft pijn in de periode dat de
ziekte actief is. Bijna één op de drie had zelfs een jaar na de ziekte nog matige tot
ernstige pijnen. Ook voorafgaand aan de zwakte had één op de drie pijn, wat verwarring
kan geven bij het stellen van de diagnose Guillain-Barré . ‘Het is dus belangrijk
dat behandelaars daar aandacht aan schenken en laagdrempelig pijnmedicatie voorschrijven.'
Kwantificeren van peptiden in
lichaamsvloeistoffen
Verschillende lichaamseigen peptiden
(bouwstenen voor eiwitten) lijken in verhoogde mate voor te komen in serum van onder
andere colonkanker- en borstkankerpatienten. In het geval van borstkanker blijken de
concentraties van de specifieke peptiden weer afgenomen na verwijdering van de tumor. Dit
blijkt uit het promotieonderzoek van Irene van den Broek. Zij deed hiervoor metingen met
een speciale techniek: vloeistofchromatografie gekoppeld aan massa-spectrometrie. Deze
techniek maakt het mogelijk de peptiden in zeer lage concentraties in lichaamsvloeistoffen
te herkennen, onderling te onderscheiden en exact te kwantificeren. Dit is in het
bijzonder van belang door de speciale rol die peptiden spelen bij de verschillende
processen in ons eigen lichaam. Zo ontwikkelde Van den Broek methodes voor het meten van
peptide-geneesmiddelen tegen HIV, lichaamseigen peptiden met antimicrobiele werking en
peptiden die zijn ontstaan tijdens de afbraak van lichaamseigen eiwitten.
Vitamine D-tekort onder
niet-Westerse allochtonen
Niet-westerse allochtonen blijken vaker een
tekort aan vitamine D te hebben dan autochtone Nederlanders. Een gebrek aan vitamine D kan
liggen aan te weinig zonlicht en onvoldoende voedingsmiddelen of supplementen met vitamine
D. Toch blijkt uit onderzoek van promovendus Irene van der Meer, GGD-epidemioloog in Den
Haag, dat het huidtype de belangrijkste factor is. De aanmaak van vitamine D is minder
sterk in een zwaar gepigmenteerde (donkere) huid. Van der Meer promoveert donderdag 24
juni aan VU medisch centrum te Amsterdam. Bij onderzoek onder een groep van 600
volwassenen bleek het tekort aan vitamine D het grootst onder volwassenen met een
Surinaams-Hindostaanse achtergrond: 51%. Bij andere groepen werden de volgende percentages
tekorten gemeten: Surinaams-Creools 45%; Turks 41%; Marokkaans 37%; sub-Sahara Afrikaans
19%; overige volwassenen 29%. Slechts 6% van de autochtone Nederlanders had een tekort aan
vitamine D.In het onderzoek is ook gekeken naar een aparte groep zwangere vrouwen. In deze
groep vrouwen bleek 84% van de Turkse en 81% van de Marokkaanse vrouwen een tekort aan
vitamine D te hebben. Voor de overige groep niet-westerse vrouwen gold dit voor 59% en bij
de Westerse vrouwen was er maar bij 8% een tekort.
Blijf depressievrij via internet
Depressie is een aandoening die vaak
terugkomt. Terugval kan voorkomen worden door het innemen van antidepressiva, maar
waarschijnlijk ook met behulp van internet. De vakgroep Klinische Psychologie van de
Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt, in samenwerking met andere instellingen, of een
volledig via het internet aangeboden training een effectieve manier is om terugval in een
depressie te voorkomen. Aan de internettraining – en daarmee aan het onderzoek –
kunnen nog belangstellenden deelnemen. Na herstel van een depressie is het nodig om
te blijven werken aan het voorkomen van een terugval. Daarom gaat men meestal door met het
gebruik van antidepressiva, maar ook internettrainingen lijken mogelijkheden te hebben. Of
deze training het risico op terugval inderdaad vermindert, wordt op het ogenblik landelijk
onderzocht door de vakgroep Klinische Psychologie van de RUG in samenwerking met het
Trimbosinstituut, de Vrije Universiteit Amsterdam en de GGz-instelling Arkin.
Thee of koffie verlaagt kans
hartziekte
Het drinken van thee verlaagt de kans op
hartaandoeningen. Ook matig koffie drinken kan geen kwaad en is mogelijk zelfs gunstig.
Onderzoekers van het UMC Utrecht concluderen dat uit de leefstijl van ruim 37.000
Nederlanders die ze dertien jaar volgden. Afgelopen vrijdag stonden de resultaten van het
tijdschrift Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology (ATVB) online. Onderzoekers
van het Julius Centrum van het UMC Utrecht brachten samen met RIVM-onderzoekers via
vragenlijsten de leefstijl en voedingsgewoonten van de Nederlandse deelnemers aan de
EPIC-studie in kaart. Zo volgden ze ruim 37.000 mensen gedurende 13 jaar waarin 1387
mensen kransslagaderziekte kregen, waarvan 123 eraan overleden en 563 een beroerte,
waaraan 70 mensen overleden. Daarna keken ze of koffie- en thee-consumptie deze ziekte- en
sterfteoorzaken beïnvloedden. Het drinken van koffie of thee blijkt de kans op een
beroerte niet te veranderen, maar heeft wel invloed op ziekte van de kransslagaderen (de
meest voorkomende hartaandoening). Het drinken van meerdere koppen thee per dag verlaagt
het risico op kransslagaderziekte met ongeveer een derde. Het gaat om gewone, zwarte thee
(groene thee wordt te weinig gedronken om conclusies over te trekken). Vooral matige
koffieconsumptie verlaagt het risico op kransslagaderziekte: koffiegebruik van 1-4 koppen
per dag gaat gepaard gaat met een ongeveer 20% lager risico ten opzichte van minder dan 1
of meer dan 4 koppen koffie per dag.
Nieuw model verbetert onderzoek
naar littekenvorming
Littekens als gevolg van brandwonden zijn
een groot probleem. De littekens ontsieren niet alleen het lichaam, ook de functie van de
huid en onderliggende gewrichten kan worden beperkt. Met een nieuw huidmodel, waarbij het
eigen lichaam zo getrouw mogelijk wordt nagebootst, kunnen nieuwe therapieën tegen
littekenvorming worden ontwikkeld. Het nieuwe huidmodel is ontwikkeld door Neeltje Coolen,
die woensdag 23 juni promoveert aan VU medisch centrum. Goede huidmodellen die het
menselijk lichaam nabootsen zijn noodzakelijk om therapieën tegen littekenvorming te
ontwikkelen. Eerdere laboratoriummodellen waren slechts in staat om enkele dagen in leven
te blijven. Dankzij verbeterde voedingsvloeistoffen en een speciale methode om de huid te
'bewaren', is het Coolen gelukt om de huid drie weken in leven te houden. Op die manier is
er meer tijd om te bepalen welke eiwitten een rol spelen bij de vorming van littekens. Het
nieuwe model biedt daarnaast goede aanknopingspunten voor verder onderzoek. VUmc heeft al
een subsidie ontvangen van de Nederlandse Brandwonden Stichting om mogelijke medicijnen
tegen littekenvorming verder te onderzoeken. Daarbij zal het model van Coolen een
belangrijke rol spelen.
Wereldprimeur in Maasstad
Ziekenhuis met nieuw type pacemaker
Cardioloog dr. Mike Scheffer, verbonden aan
het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam, heeft wereldwijd de allereerste Consulta CRT-P
pacemaker geïmplanteerd. De Consulta CRT-P is een nieuw, geavanceerd type pacemaker voor
cardiale resynchronisatietherapie (CRT), een behandelmethode voor bepaalde patiënten met
hartfalen die niet gelijktijdig samentrekkende hartkamers hebben. Uniek aan dit nieuwe
type pacemaker is dat het apparaat zelf een hartfilmpje maakt en dat ter controle naar de
cardioloog in het ziekenhuis stuurt. Patiënten met het type hartfalen dat CRT behoeft,
zijn dikwijls zeer ernstig vermoeid en komen nauwelijks de deur uit. Het grote voordeel
van het nieuwe type pacemaker is dat de patiënt minder vaak naar het ziekenhuis hoeft, en
dat hij/zij een actiever leven kan leiden.
Reclame Code Commissie: Kip
inderdaad goedkoper dan kattenvoer
“De mededeling dat kip goedkoper is
dan kattenvoer is feitelijk juist.” Die conclusie trekt de Reclame Code Commissie
over een radiospot van Wakker Dier. Een klacht tegen de radiospot is daarom afgewezen.
Verder is de RCC van oordeel dat de reclame niet misleidend is. Wakker Dier beoogt met
deze spot mensen wakker te schudden: de lage prijzen in de supermarkt leiden tot prijsdruk
in de productieketen die uiteindelijk ten koste gaat van dierenwelzijn. Wakker Dier zal de
komende tijd in haar campagne tegen de gewraakte kiloknaller nog vaak de vergelijking
tussen kip en kattenvoer maken: “Een kilo kip in de winkel is een kilo dier, geen
dumpartikel. Wij hopen dat mensen wakker worden en met plezier dieper in hun portemonnee
tasten voor een kip, zoals ze dat ook voor hun kat doen.”
Klik
hier voor het radiospotje
Biologische en sociale factoren
bepalen het gedrag van jongeren
Drie studies van de vakgroep Sociologie van
de UGent tonen het belang aan van biologische en sociale factoren om het gedrag van
jongeren te verklaren. De wetenschappers vertrekken vanuit de idee dat het klassieke
nature-nurture-debat achterhaald is. Bij het verklaren van gedrag vormen zowel biologische
als sociale factoren belangrijke puzzelstukken, maar het is nog niet duidelijk hoe deze
stukken in elkaar passen. De onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op een steekproef van 599
jongeren. Het idee dat testosteron een rol speelt bij gedrag is niet nieuw, maar de
relatie tussen testosteron en risicogedrag, agressie of dominant gedrag is niet altijd
zeer sterk. Daarom is het belangrijk te zoeken naar mogelijke genetische en sociale
factoren die deze relatie versterken of afzwakken.
Snelle toepassing bloedverdunners
bij hartpatiënten redt levens
Een snelle toediening van bloedverdunners
vermindert de kans op complicaties bij een hartinfarct aanzienlijk. Door al in de
ambulance bloedverdunners te geven, kan een hartinfarct zelfs worden voorkomen. Het aantal
sterfgevallen na een infarct kan daardoor worden beperkt. Dat blijkt uit Nederlands
onderzoek van cardioloog Ton Heestermans, dat hij uitvoerde onder 984 hartpatiënten.
Eerder al publiceerde Heestermans over zijn studie in het Britse medische tijdschrift The
Lancet. Hij promoveert 30 juni op zijn onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Heestermans volgde 984 hartpatiënten gedurende langere tijd. Door het zo vroeg mogelijk
toedienen van de bloedverdunners blijkt een noodzakelijke dotterbehandeling niet alleen
veiliger maar ook beter uitgevoerd te kunnen worden. Na een jaar bleek de gezondheid van
deze patiëntengroep beter te zijn: minder sterfte, minder complicaties en meer kwaliteit
van leven. Het voordeel van de snelle behandeling met bloedverdunners geldt voornamelijk
voor die gevallen, waarin binnen een uur was gebeld met het alarmnummer 112.
Schonere lucht in steden dankzij
elektrische scooters
Oudere benzinescooters zijn bijna twintig
keer viezer dan de nieuwe e-scooters, blijkt uit onderzoek van Milieu Centraal.
Elektrische scooters belasten het milieu een stuk minder omdat ze geen directe uitstoot
van schadelijke stoffen veroorzaken. Benzinescooters zijn de laatste jaren zuiniger en
schoner geworden. Wie een echt milieuvriendelijke scooter wil, kiest echter voor
elektrisch. Beter voor de luchtkwaliteit én beter voor het klimaat. De uitstoot van CO2
is namelijk minimaal; gemiddeld 34 gram CO2 per kilometer ten opzichte van bijna 100 gram
per kilometer bij een tien jaar oude benzinescooter. Vooral voor de luchtkwaliteit scoort
de elektrische scooter hoog: deze stoot 0,010 gram fijnstof uit per kilometer, een tien
jaar oude benzinescooter 0,2 gram en een nieuwere 0,011. Dit lijkt misschien weinig, maar
de schadelijkheid van fijnstof is zo groot dat een kleine hoeveelheid hiervan de
luchtkwaliteit al sterk kan verslechteren. Smogvorming door de uitstoot van vluchtige
organische stoffen vermindert zelfs met een factor 90 tot 900.
Groene daken enorm in opkomst
Groene daken zijn enorm in opkomst. Waar
veel bedrijven moeite hebben hun hoofd boven water te houden en niemand er aan moet denken
om voor zichzelf te beginnen zijn er toch uitzonderingen in deze tijd te vinden. Dat geldt
zeker voor voor de professionele groendaken en daktuinen markt. Gesteund door diverse
subsidies, ruimtegebrek en wateroverlast, maakt deze nieuwe branche een enorme groei door.
Begin dit jaar is Henk Vlijm het bedrijf Groenedaken.net gestart. Vlijm is directeur bij
het internationale Optigroen, een bedrijf wat al wereldwijd materialen levert voor de
professionele groendaken en daktuinen markt. Door de toenemende vraag bij particulieren
heeft Vlijm de stoute schoenen aangetrokken en het mogelijk gemaakt voor particulieren om
zelf een groendak te kunnen aanleggen op de carport, bijkeuken of schuur. Het bedrijf
Groenedaken.net werkt middels een webwinkel waar men diverse kant -en klare groendak
systemen kan aanschaffen voor een betaalbare prijs. Tot voorkort was een groendak
onbetaalbaar, laat staan dat een particulier aan materialen kon komen om het zelf aan te
leggen. `De webwinkel is de eerste in zijn soort en het was flink brainstormen om de boel
qua logistiek, betaling en dergelijk op de rit te krijgen' aldus Vlijm. Het moet zo
makkelijk mogelijk gaan, was het motto. Niet alleen het bestellen, de aflevering en de
betaling maar ook het aanleggen van het groendak moest eenvoudig gaan. Het systeem is
gelijk aan de systemen die in de professionele markt door Optigroen geleverd worden,
jaarlijks meer dan 2,5 miljoen vierkante meter.
Onderzoek naar rol retrovirus in
ME/CVS geïntensiveerd
Het lijkt stil rond het retrovirus
Xenotropic Murine Leukemia Virus-related virus (XMRV) en het chronische
vermoeidheidssyndroom (CVS). Achter de schermen wordt echter koortsachtig gewerkt aan
bevestiging van de Science-studie van afgelopen oktober, waarin een verband is gelegd
tussen XMRV en het invaliderende ziektebeeld. Het is niet de eerste maal dat
CVS-patiënten hun ‘hoop' vestigden op een retrovirus. Mednet publiceerde in
tijdschrift nummer 6 een wetenschappelijk artikel over XMRV en CVS.
ESME ( European Society for ME)
Nieuwe hoogleraar over de
psychologische invloed van reclame
Reclame is bedoeld om ons te verleiden tot
het kopen van gewenste, maar soms ook ongewenste producten en diensten. De vraag is: lukt
dat ook? Wat werkt in reclame en wat niet, voor wie en onder welke omstandigheden? Bob
Fennis, sinds 1 juni 2010 hoogleraar Consumer Behaviour aan de Faculteit Economie en
Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen, heeft over dit onderwerp een boek
geschreven: The Psychology of Advertising. Fennis maakte samen met Wolfgang Stroebe van de
Universiteit Utrecht een overzicht van wat we via wetenschappelijk psychologisch onderzoek
nu weten over de impact van reclame op ons geheugen, onze wensen en voorkeuren en op ons
gedrag. Wat maakt dat reclame er soms in slaagt ons te verleiden tot het kopen van
producten die we soms niet eens willen? Dat we doneren aan instanties waarvan we nog niet
eerder hadden gehoord, dat we stemmen op politieke kandidaten met zelfs een bedenkelijke
reputatie, dat we onze op gezondheid gerichte levensstijl willen veranderen, hoewel dat
misschien niet eens helpt? De impact van reclame is vaak subtiel en impliciet, maar soms
ook luidruchtig en niet te vermijden.
Baas in eigen buik in Maasstad
Ziekenhuis
Het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam biedt
als een van de eerste ziekenhuizen in de regio Rotterdam zeven dagen per week, 24 uur per
dag de mogelijkheid tot een ruggenprik aan barende vrouwen. De vrouwen én hun partners
zijn in het Maasstad Ziekenhuis zelf degenen die bepalen of zij pijnbestrijding willen. Ze
zijn hier baas in eigen buik. Een bevalling gaat gepaard met weeën. Deze pijn heeft een
functie. Bij krachtigere weeën opent de baarmoeder zich sneller, waarbij endorfinen
vrijkomen. Die zorgen ervoor dat veel vrouwen de pijn best een poosje kunnen verdragen.
Maar niet iedere bevalling verloopt even vlot. En niet iedere vrouw heeft dezelfde
pijngrens. Het Maasstad Ziekenhuis vindt daarom dat de vrouw mag bepalen wanneer de pijn
haar teveel wordt.
Nieuws: Week 24
Meer nieuws? www.leefbewust.com